W ostatnich wpisach zajmowałem się kwestią wygaśnięcia mandatu członka zarządu, jako skutku upływu kadencji. Temat ten pojawił się na gruncie uchwały Sądu Najwyższego dotyczącej powoływania członków zarządu na czas nieokreślony. Jak wtedy wspomniałem, szczególnie ważne z punktu widzenia funkcjonowania spółki jest kontrolowanie okresu kadencji i ustalenia momentu jej upływu. W przeciwnym bowiem razie zachodzi ryzyko wygaśnięcia mandatu członka zarządu, bądź nawet powstania tzw. zarządu kadłubowego. Dzisiejszy wpis postanowiłem poświęcić tym właśnie zasadom. Trudno bowiem uchronić się przed niespodziewanym wygaśnięciem mandatu, kiedy nie wiemy jak ustalić moment, w którym to następuje. Punktem wyjścia powinna być jak zawsze regulacja KSH. Zgodnie z art. 202 §1 KSH, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Z kolei §2 tego artykułu stanowi, iż w przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.
Co z tego wynika?
Otóż, jeżeli nasz członek został powołany do pełnionej funkcji, a umowa spółki nie wspomina nic o długości jego kadencji, jego mandat wygaśnie z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Najlepiej zrozumieć to na przykładzie. Na jego potrzeby przyjmujemy, iż rok obrachunkowy w danej spółce pokrywa się z rokiem kalendarzowym, zaś w spółce zwyczajne zgromadzenia wspólników wypadają zawsze na 30 czerwca danego roku.
Członek zarządu został powołany w dniu 1 kwietnia 2008 roku. Umowa spółki nie wspomina nic o kadencji. Kiedy naszemu członkowi zarządu wygasa mandat? Czy w dniu 30 czerwca 2009 roku, kiedy w naszej spółce odbywa się zgromadzenie wspólników zatwierdzające sprawozdanie finansowe za rok 2008, czy też może w dniu 30 czerwca 2010 roku kiedy zatwierdzamy sprawozdanie za rok 2009? Prawidłowa odpowiedź brzmi: 30 czerwca 2010 roku, gdyż jest to dzień odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu (w tym wypadku rok 2009). Wymogu tego nie spełnia natomiast 30 czerwca 2009, gdyż w roku 2008 nasz członek zarządu pełnił swoją funkcję tylko przez okres 9 miesięcy (od 1 kwietnia do 31 grudnia). Dopiero zatem rok 2009 będzie pierwszym pełnym rokiem obrotowym pełnienia funkcji członka zarządu.
Co jednak w przypadku, gdy nasz członek zarządu został powołany na kolejną kadencję? Co do zasady powinno to nastąpić w dniu 30 czerwca 2010 roku, gdyż wtedy zgodnie z naszym przykładem wygasł mu mandat. Dochodzi zatem do powołania na kolejną kadencję, przy czym jej okres nie wynika z treści umowy spółki. Kiedy wygaśnie członkowi mandat? Moim zdaniem 30 czerwca 2011 roku, gdyż będzie to dzień zatwierdzający sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Przypomnijmy, iż pełnił on swą funkcję przez cały 2010 rok.
Zmodyfikujmy nasz przykład. Członek zarządu został powołany w dniu 1 kwietnia 2008 roku. Umowa spółki wskazuje, że członkowie zarządu powoływani są na trzyletnie kadencje. Kiedy naszemu członkowi zarządu wygasa mandat? Nie ulega wątpliwości, iż 1 kwietnia 2011 roku zakończy się jego kadencja. Przed jej upływem mandat nie wygaśnie, o ile nie dojdzie np. do śmierci, złożenia rezygnacji itp. W efekcie mandat takiego członka zarządu wygaśnie w dniu 30 czerwca 2011 roku. O ile bowiem do dnia 1 kwietnia członek zarządu działa w ramach swojej kadencji, o tyle po jej upływie, mandat do działania ulega przedłużeniu do dnia odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. W naszym przypadku będzie to zatem sprawozdanie za rok 2010.
Przykład ten możemy jeszcze bardziej skomplikować. Nasz członek zarządu został powołany w dniu 1 sierpnia 2008 roku. Umowa spółki wskazuje, że członkowie zarządu powoływani są na trzyletnie kadencje. Kiedy naszemu członkowi zarządu wygasa mandat? Kadencja trwa co najmniej do dnia 1 sierpnia 2011 roku. Czy w takim razie mandat wygaśnie w dniu 30 czerwca 2011 roku, czy też dopiero 30 czerwca 2012 roku? W końcu 30 czerwca 2011 roku zatwierdzamy sprawozdanie finansowe za rok 2010, będący de facto ostatnim pełnym rokiem obrotowym pełnienia funkcji (w ramach kadencji). Rok 2011 nie spełnia już bowiem takiego wymogu, skoro kadencja kończy w jego trakcie. Dlaczego jednak mamy skracać kadencję członka zarządu kończąc jego mandat w dniu 30 czerwca 2011 roku, skoro kadencja powinna trwać jeszcze przez jeden miesiąc (do dnia 1 sierpnia 2011 roku)?
W tym gruncie pojawiły się rozbieżne stanowiska. Osobiście skłaniam się do kierunku uwzględniającego, w największym w mojej opinii stopniu, praktyczne aspekty funkcjonowania spółki. Nie ma bowiem podstaw do skracania kadencji członka zarządu, tylko dlatego, że został on powołany już po odbyciu w danym roku zwyczajnego zgromadzenia wspólników. Ma on bowiem prawo liczyć na gwarantowany mu co do zasady postanowieniami umowy spółki okres kadencji, w czasie której pełnić będzie swoją funkcję. W efekcie, pomimo wygaśnięcia kadencji, mandat członka zarządu ulegnie przedłużeniu aż do 30 czerwca 2012 roku, a zatem aż o 11 miesięcy.
Oczywiście każdy przypadek należy zawsze analizować indywidualnie, biorąc pod uwagę datę powołania danego członka do zarządu, jak i termin odbycia zwyczajnego zgromadzenia wspólników.
Powodzenia w liczeniu.
Pozdrawiam